fotoalbum bekijken?

  Om m'n hele album van Marokko te kunnen bekijken klik op deze link  https://myalbum.com/album/eE3yfPY3wb2p/

insjallah!

De route van Ouarzazate naar Marrakesh gaat dwars door het Atlasgebergte, een stuk of wat leuke Berber dorpjes en prachtige vergezichten, met als hoogtepunt de Tizi n'Tichka Pass. Na de wereldbekende bochten in de Dadès-kloof hier toch zeker het een-na-mooiste bochtenwerk van Marokko. Voordat we de bergen in gaan maken we een tussenstop bij Aït-Ben-Haddou de meest bekende (en mooie?) kasbah van het land denk ik. Erg toeristisch en dus bij voorkeur wandelen door steegjes zonder tapijten- en keramiekverkopers wandelen. 

Op verschillende plekken hangen er - met veel trots - lange lijsten van films en tv-series die er zijn opgenomen. James Bond en Indiana Jones alla, maar van The Game of Thrones hebben we geen aflevering gezien.... Nu maar hopen dat de nieuwe film van de ster waar we onlangs "mee dineerden" een succes zal worden; het is een religieuze film. Grote kans dat we 'm gaan missen.

Het laatste stuk van de rit in Marrakesh (of zoals ze zelf schrijven Marrakech) was weer tamelijk heftig. Je treft hier - in tegenstelling tot in Thailand - waarschijnlijk geen dronkenlappen in het verkeer, maar echt autorijden kunnen ze niet allemaal even goed. Verder veel paardenkarren en zwaarbeladen ezeltjes op de weg. Toch weer heel aangekomen; helaas was dat - op advies van de verhuurder van het huis - op een klein parkeerplaatsje naast het koninklijk paleis met auto's 3 rijen dik met als gevolg dat je je sleutel achter moet laten zodat ze kunnen schuiven met de voîtures. Dat we dat met onze huurauto vanzelfsprekend eigenlijk niet wilden begreep niemand, ook niet de verhuurder van het Airbnb pand... Hadden niet veel keus en na 3 nachten bleek gelukkig dat er niets gebeurd was! Veel erger waren de gevolgen van de aardbeving van 8 september 2023. Naast bijna 3000 doden zijn er in Marrakech veel gaten gevallen in de oude medina en worden ook nog veel gebouwen gestut. 't Lijkt dat er eindelijk bouwwerkzaamheden zijn begonnen voor de heropbouw.

Dar Yassmine (Airbnb) was ook werkelijk heel bijzonder: 3 verdiepingen (beneden zwembad (heerlijk om af te koelen na uren wandelen), keuken, eetkamer en bibliotheek / 1e verdieping 2 slaapkamers met elk een badkamer / 2e verdieping heerlijk terras en wasmachine) In de binnenplaats met het zwembadje stonden een mandarijnen- en een citroenboom, waar elke avond verschillende vogeltjes in neerstreken en tsjilpten dat het een grote lust was. Net als in Fez kwam er rond 8 uur een dame - zij sprak helaas geen Engels - om het ontbijt te bereiden en om de kamers en rest van het huis schoon te maken. En als wij halverwege de middag weer terugkwamen van de wandeling was ze er vaak nog. Da's erg ongebruikelijk bij Airbnb's en qua  privacy ook onplezierig.

We vertrekken zaterdagochtend vanuit Marrakesh naar Essaouira en arriveren rond half vier aan de kust; een boetevrije ritje en met als tussenstop weer 'ns "la Cave" voor biertjes, wodka en wijn... Het voelt 'n beetje zoals vroeger 'n bezoek aan de sexshop; je komt dan ook ergens aan de achterkant van de Carrefour het gebouw uit.... We krijgen die middag een korte bui over ons heen, maar later horen we dat het in Marrakesh noodweer is geweest die dag.  Kolkende straten, waarschijnlijk 'n blubberige boel en we vragen ons af hoe het gaat met Dar Yassmine, de heerlijke binnenplaats en het verkoelende zwembadje!

Het is een leuk stadje met een wat overzichtelijkere medina dan in de andere steden; ook mindere opdringerige verkopers en mannetjes die zich aanbieden als gids. Wel net als in alle andere steden en dorpen de "parkeermannetjes" met hun gele hesjes die elk een stuk weg als territorium hebben en daar alle auto's in de gaten houden. Het is ook wat relaxter, misschien ietwat hippieachtig. Met fancy restaurants maar ook een hele rits eenvoudige vistentjes aan de haven; zo uit zee op je bord voor een habbekrats.(een bord met 6 grote sardienen voor €4!) Ook een paar oesters naar binnen geslobberd op de vismarkt die elke dag na terugkomst van de visbootjes veel klanten (en kijkers) trekt.

De lange rit van Essaouira naar Casablanca verloopt niet geheel boetevrij; de klojo's staan met hun radarpistool te mikken op de plek waar het 60 km bord staat. Je mag dus op het moment je het 60km-bord bereikt niet harder rijden. Tja, weer € 15,00 ingeleverd bij de arrogante kwast...

Bij het professionele verhuurbedrijf dat het  Airbnb appartement beheert is niet erg professioneel bezig; bij aankomst blijkt dat de beloofde parkeerplek in een prachtige parkeergarage niet meer bestaat. Dat zouden ze al maanden geleden hebben verwijderd, maar het staat nog steeds op de listing/advertentie van het appartement. Balen dus! De mevrouw (manager) die we telefonisch spraken zei dat ze er binnen 2 minuten zou zijn: we hebben haar niet gezien... Dus de auto buiten geparkeerd en juist nu treffen we een doodstomme parkeermannetje. Dat communiceert lastig, maar met behulp van wat mensen uit de straat hebben we alles goed afgesproken, zelfs dat hij de auto gaat wassen.(en dat is hard nodig!) De volgende ochtend glimt hij dan ook van alle kanten; helaas regent het 's avonds en neerslag zal hier waarschijnlijk standaard met Sahara-zand zijn. Ach ja, daar kan hij niets aan doen!

Maar er is één ding dat alles goed maakt: het uitzicht op de prachtige Hassan II Moskee vanaf ons balkon.

Tijdens onze tour in de moskee horen we dat het de 2-na-grootste moskee ter wereld is (na Mekka en Medina in Saoedie Arabië), maar dat zij de hoogste minaret (200 meter) ter wereld hebben....Joepie!

Wie wel heel professioneel bezig is is de restaurant-eigenaar op een markt: ik heb een lijstje met allerlei Marokkaanse gerechten en er zijn er nog 1 of 2 af te vinken. Ik vraag 'm of hij Briwat (een gerecht van bladerdeeg met vlees en vis) serveert en voor we het weten rent hij de markt in en komt terug met een enorme hoeveelheid briwats. Aha, home made! Hij flanst er zelf nog het traditionele pittige sausje bij en regelt een mooi pot Marokkaanse muntthee (met suiker). Tweede hoogtepuntje (na het bezoek aan de moskee) van de dag!

Heel andere - modernere - stad dan alles wat we gezien hebben. De stad heeft een gloednieuw tram-systeem, mooie winkelstraten en wat vooral opvalt is dat er heel veel (jonge) dames zonder hoofddoek op straat zijn.

Onderweg naar Tanger bezoeken we Asilah; een dorp waar elk jaar een festival met muurschilderingen wordt gehouden. Na een jaar worden de muren weer wit gekwast en brengen verschillende artiesten weer nieuwe muurschilderingen aan. Leuke tussenstop.

Na allerlei verblijfplaatsen van tent (Merzouga) tot statige stadshuizen (Fez en Marrakech), eenvoudige hotelletjes (Boulmane, en Chefchouane) tot een comfortabel boutique hotel (Ouarzazate) en Airbnb-onderkomens (Essaouira en Casablanca) nu voor het eerst in een Guesthouse (met 2 kamers) net onder Tanger op het platte land met uitzicht op het strand. Gerund door een Marokkaan en een Nieuw Zeelandse met mooie verhalen over beide "thuislanden". Prima plek om de stad en omgeving te bekijken. We waren er vanuit gegaan dat we geen imams zouden horen in deze contreien. En dat klopt!

Hier kraaien er een stuk of wat hanen om ongeveer  de zelfde tijd (rond 6 uur) de goegemeente wakker! 

Het was een bijzondere reis, heel afwisselend, veel mooie momenten en bijna alle (heerlijke) gerechten van m'n lijstje afgevinkt. Groot voordeel van het guesthouse is dat het morgenochtend vroeg maar 15 minuten rijden is naar het vliegveld. 

Halverwege de middag zijn we morgen weer thuis, insjallah!

Na 3 hectische dagen Fez reizen we door naar de muisstille woestijn bij Merzouga. De rit in één keer zou zo’n 9 uur duren dus we hebben een tussenstop ingebouwd in Er Rachidia. Ik had het idee dat het een rustig Berber-dorpje zou zijn, maar het bleek een drukke stad te zijn met veel volk uit de wijde omgeving. Maar wel even lekker zwemmen en uitgerust, ’n lekker Marokkaans ontbijtje (standaard veel zoetigheid, 1 driehoekje “la vache qui rit”, wat olijven, dadels en een eitje) en de volgende dag weer verder.

De eerste etappe was ook al iets langer dan gepland. Dat komt deels door de drukke ochtendspits van Fez, maar ook door het feit dat het voornamelijk tweebaanswegen zijn richting het zuiden en er veel vrachtwagens onderweg zijn. Ook zijn er om de haverklap politieposten (tientallen…) die je binnen 100 meter moet benaderen van 60 tot 40 tot 20 km per uur en uiteindelijk moet je stil staan voor een stopbord. Onze buurtjes hadden dat niet gedaan en hebben ons gewaarschuwd dat je een bon krijgt als je door rijdt; stoppen en wachten tot je doorgezwaaid wordt! Daarvoor dus geen bon gekregen, maar wel een bon voor een snelheidsovertreding (69 in plaats van 60) De snelheid verandert zo nu en dan ook om de 100 meter! Eigenlijk is dat levensgevaarlijk want je blijft naar je dashboard kijken in plaats van naar het verkeer. Awel, de schade bleek bescheiden te zijn DHS 150 (zo’n € 15,00), maar wel weer 20 minuten verder.

Halverwege de middag worden we door Ismael bij het pick-up point aan het begin van de woestijn opgepikt met z’n 4x4. Aardige knul en goede chauffeur met z’n teenslippers aan en met één vinger sturend terwijl hij met de andere hand belt en appt terwijl we door ruw terrein rijden. Maar niet over nadenken en riemen vast (is niet nodig vindt-ie…). De volgende dag rijden we zo’n 5 uur met hem rond in de woestijn en blijkt het dat hij – op bezoek bij een nomaden familie – ook mooi op z’n Marokkaans thee kan schenken!

De tenten ( 8 in totaal met zo’n 14 gasten elke nacht) zijn overdag bloedheet, maar koelen ’s avonds heerlijk af zodat ik zelfs het deken uiteindelijk over me heen trek. Eenmaal buiten wordt je aangevallen door honderden vliegen, maar ook daar kan je aan wennen. En het wordt altijd weer half zes. En hoewel ze zelf alleen Berber Whisky (muntthee…) en wat frisdrankjes en water serveren, mogen we zonder problemen de meegenomen blikjes bier en Jonge Bols in hun koelkast leggen. 

De bezigheden bestaan voornamelijk uit kameeltochtjes (er zijn eigenlijk alleen maar dromedarissen, maar zij en de kamelen heten in het Engels allemaal “camels”) of wandelingen de duinen op voor de zonsondergang en zonsopkomst. Dat is werkelijk een wonderbaarlijke ervaring en de duinen zorgen echt voor wow-momenten! Bovendien hebben we veel mazzel met 2 mooie zonnige dagen. Dat was op onze vertrekdag wel anders. Het heeft bovendien onlangs 2 keer erg veel geregend (en ze verwachtend komend weekend nog meer neerslag); de afgelopen 10 jaar heeft het niet meer geregend. Ismael heeft in 2013 voor het laatst regen gezien…. Nu zie je de woestijn op verschillende plekken langzaam groen worden en over een paar weken verwachten ze veel bloemen. Ook zijn er verschillende meertjes ontstaan. Bijzonder om de Sahara groen te zien!

onheilspellende luchten en wegtrekkend noodweer...

De volgende bestemming is de Dadès-kloof; al weer zo’n mooie plek. Onderweg worden de luchten steeds onheilspellender; uiteindelijk een paar kleine buitjes en gelukkig de laatste stuiprekkingen van heftig weer. Ze zijn overal al begonnen met het verwijderen van de modder van de overstromingen. De regen trekt verder naar de woestijn...

Bij aankomst in het Hotel Riad Bahammou is de voertaal - zoals gebruikelijk - Frans en ik kan me daar met wat lef wel aardig uit m'n woorden komen. Maar op een gegeven moment vroeg ik de receptionist  of hij wellicht Engels sprak. Hij barstte in lachen uit en zei dat-ie prima Engels sprak en net als ik moeite had met Frans. We hebben wat afgelachen en bij vertrek omhelsd; maar dat kan ook zijn omdat-ie een goeie review wil hebben bij Booking.com. Ook de Gouvernante en Ismael hebben meerder keren gevraagd om een review. Nu was ik al van plan om voor beiden een hele goeie review te schrijven, maar het kost altijd veel tijd dus dat moet maar even wachten. Het is duidelijk dat de concurrentie groot is ondanks het grote aantal toeristen.Ook vanuit de kloof een 3-uuur durende – wandeling naar de Monkey Fingers gemaakt. Ruim 18.000 stappen maar zeer de moeite waard: werkelijk ‘n schitterende en bijzondere bergketen. Wow!

Hotel Riad Bahammou

Vandaag (dinsdag 8 oktober) de Route van de 1000 kasbahs gereden. De meesten vanuit de verte gezien maar in Skoura de  Kasbah Amridil bezocht.Eindbestemming van die dag is Ouarzazate; de stad van de filmindustrie van Marokko. De prachtige kasbahs in de stad zijn regelmatig achtergrond van films als Gladiator, James Bond, Indiana Jones en series als Game of Thrones. 

Nadat we wat alcoholica aangeschaft hebben bij de plaatselijke Carrefour zijn we aangekomen bij de mooiste kasbah  van onze hele reis: Kasbah Tamsna. Een boutique hotel met 14 kamers. Echt geweldig en jammer genoeg voor maar één nacht. Daar horen we van andere reizigers dat hun bezoek aan de woestijn geannuleerd is in verband met overstromingen. Mazzel gehad!

Ik zag dat de komende weken geen kamers beschikbaar zijn in het hotel; bij het vertrek horen we dat er binnenkort een Amerikaanse film wordt opgenomen en dat de crew alle kamers zal bezetten. En ook dat we gisteren bij het diner de filmster Sam Worthington hebben zien zitten. Hoofdrolspeler van Avatar 1 en 2, dus geen wonder dat we hem niet herkennen....

Morgen weer naar de hectiek, nu van Marrakesh. Ook daar hebben we een bijzondere Riad -inclusief zwembadje en midden in de medina - voor onszelf (via Airbnb).

groeten vanachter de laptop en de granaatappel

Het Transavia toestel waarmee we in 3 uur naar Tanger vliegen is één van de weinige vliegtuigen die landen op het vliegveld die dag. Paspoortcontrole dus fluitje van ’n cent en de koffers liggen rap op de band. En daar komt bij dat “Auto Union” ook nog een fijne meevaller heeft: in plaats van de geboekte Dacia krijgen we een gloednieuwe MG met  nog maar 4000 km op de teller en een enorme kofferbak, waar wel 4 koffers in passen. Het is altijd fijn als je geen bagage op de achterbak hoeft te leggen tijdens een tussenstop tijdens een lange rit of zoals we nu de auto niet mee kunnen nemen naar het tentenkamp in de Sahara en de auto (met bijna alle bagage) ergens in de middle of nowhere moeten achterlaten in de woestijn….

Tetouan; de eerste soukh en eerste moskee....

De eerste (tussen-)stop  in Tetouan is niet helemaal succesvol verlopen. Het bezoek aan de eerste souk van de reis was leuk en we zijn niet verdwaald in de medina. Ik kan me zo voorstellen dat dat makkelijk kan gebeuren met die kronkelige steegjes. Het probleem was dat de alcoholwinkel van de Carrefour dicht is op vrijdagmiddag…. Gelukkig hebben we op Airport Rotterdam 2 flessen jenever en rosé ingeslagen. Zo gaan we het wel halen tot Fez na de eerste bestemming in Chefchaouen 😊.

Daar aangekomen was duidelijk dat we het Aparthotel Dar Nowara  recht tegenover een grote moskee ligt. Dus 5 keer per dag de oproep tot gebed (de azaan); alleen de eerste van de dag (da’s momenteel rond half zes ’s ochtends) is minder prettig. Gelukkig is er een tijdsverschil van één uur, waardoor we voorlopig nog denken dat het dan half zeven is… We zijn sowieso een beetje van slag door een slecht geslapen nacht voor de vlucht; gaat altijd mis met een wekker op 4 uur! (trouwens, we hebben in Casablanca een Airbnb-appartement recht  tegenover de grootste moskee van Marokko (Hassan II biedt plaats aan 120.000 gelovigen!) Het is trouwens ook de enige moskee die toegankelijk is voor niet-moslims) Overigens is Dar Nowara een prima hotelletje gerund door 2 tandeloze oude mannetjes.

de overburen

Voor de wandeling in Chefchouaen zijn we in ieder geval vroeg genoeg; geen wachttijden bij de meest populaire locaties voor de influencers. En foto’s maken zonder Chinezen in beeld is nog geen enkel probleem. Leuke stadje en een gemoedelijke sfeer. Je kan er eten voor een habbekrats  (komt natuurlijk ook omdat je alleen bubbels (mineraalwater) drinkt). En bij de fancy restaurants – zoals de keten van Cafe Clock van een Britse kok (in Chefchaouen, Fez en Marrakesh) – betaal je wat meer maar dan eet je wel een hamburger van kamelenvlees. Je moet er vroeg zijn; we hebben een paar influencers bijna in tranen zien uitbreken toen bleek dat er geen plekje aan de rand van het balkon over was.

De eerste avond maakte ik kennis met de slakken meneer; een heel verhaal over zijn slakken en Meknes (250 km verderop) waar hij en zijn ouders wonen. De ‘babbouche’ stond hoog op mijn lijstje en was heerlijk. Ik kreeg een gerechtje met kikkererwten  om te proberen; ook al zo lekker!

babbouche

Ondertussen zijn we beland in Fez en logeren in een geweldig Airbnb huis: Dar Eva. Het laatste stuk van de steegjes is nauwelijks mans breed, maar als je eenmaal door de deur stapt weet je niet wat je ziet! 

Een huis met 3 slaap-/badkamers, allerlei andere bijzondere ruimtes en een geweldige daktuin waar we elke dag ontbijt krijgen geserveerd door de “gouvernante”. Loubna zorgt niet alleen voor het ontbijt en het opmaken van de bedden maar heeft er ook voor gezorgd dat de poes - die gisteren het huis in glipte en voor veel consternatie (Paul is allergisch voor poezen) heeft gezorgd – het huis weer uit is. Dat was nog een heel gedoe met al die kamers en verdiepingen. Ze zegt dat-ie weg is; wij zijn nog niet overtuigd…. Zie voor alle foto’s: https://myalbum.com/album/eE3yfPY3wb2p/ .

Dar Eva

Ook in Fez is het soms lastig om de goede weg te vinden en om het extra moeilijk te maken wordt je door klojo’s verteld dat je verkeerd gaat. Lastig om ze van je af te schudden! Het makkelijkste en leukste is om je neus achterna te lopen; zo werden we bijvoorbeeld door muziek gelokt naar – wat later bleek – een doopfeestje op een klein pleintje met een groot gezelschap feestvierders. Vrolijke muziek en alle familieleden gaan op de foto met de ouders en de boreling en een enorme ram die door een paar gasten in de houdgreep wordt gehouden. Nadat iedereen was vastgelegd op de foto’s werd de ram op zijn rug gelegd en werd op vakkundige(?) wijze zijn strot doorgesneden…. Op het moment suprême heb ik mijn hoofd even omgedraaid. Alle andere gasten in feestkledij hebben het gebeuren op hun mobiele telefoon vastgelegd.

doopfeestje

Ondertussen is de temperatuur flink opgelopen. De komende dagen zal het boven de 35°C zijn. Hoe dat vanaf aanstaande vrijdag in de woestijn zal zijn zullen we wel zien. Ze zeggen dat het ’s nachts lekker zal afkoelen. Da’s wel zo fijn in zo’n tent! Ondanks dat het 'luxury camping' heet hebben de tenten volgens mij geen airconditioners... https://tassililuxurydesertcamp.com/

We zijn overigens erg blij met ons gloednieuwe reis-Nespresso-machientje. Niet alle geboekte hotels/Airbnb -huizen zijn voorzien van een Nespresso apparaat, dus dit was een goeie aankoop. En hij staat ook zo leuk tussen al die tajines…. Wel fijn dat we een flinke hoeveelheid cups in de koffers hebben gemikt; ze kosten hier over het algemeen het dubbele… (kan de dubbele kosten van de alcoholica een beetje goedmaken 😉)

In Fez was de “La Cave” (de Gall & Gall van de Carrefour) wel open, dus we hebben flink kunnen foerageren. Echt feest was het niet: een fles wodka kost hier €40 in plaats van de €18 in Nederland…

 

Nespresso apparaatje van Koffiemaatje

.....VERS VAN DE PERS -------VERS VAN DE PERS -----VERS VAN DE PERS.........

De gouvernante maakt niet alleen ons ontbijt klaar en doet niet alleen al het onderhoud aan het huis, maar ze staat ook binnen 2 minuten naast ons bij de ATM in de grote shopping mall van Fez (Bojr Fez). Dat k*t apparaat heeft vanmiddag onze kaart ingeslikt en hij is met geen mogelijkheid weer naar buiten te krijgen; ik bel haar om hulp bij het telefonisch vertalen van het één en ander. Maar als een ware James Bond scheurde ze achterop de motor van haar man dwars door Fez naar de shopping mall. Ze vindt uit dat als we naar het hoofdkantoor van de bank zullen gaan dat we dan de kaart volgende week kunnen komen ophalen. Duh! We hebben 'm afgeschreven en leeggehaald (het was een 'debit-card') dus de schade is gelukkig beperkt. Wel weer even een heel gedoe!